इराणनंतर कोणावर हल्ला करणार इस्राईल? पश्चिम आशियात संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची शक्यता!

InfoNews9

दिनांक: जून 2025

पश्चिम आशियामध्ये इस्राईल व इराण यांच्यातील वाढता तणाव आणि थेट कारवायांमुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात आणि सुरक्षाव्यवस्थांमध्ये मोठी खळबळ उडाली आहे. इराणकडून इस्राईलवर करण्यात आलेल्या मिसाईल आणि ड्रोन हल्ल्यांचा इस्राईलने प्रतिशोध घेत मोठा हवाई हल्ला करून इराणमधील अनेक लष्करी तळ व शस्त्रागारे उद्ध्वस्त केली आहेत. पण या प्रतिहल्ल्यानंतरही इस्राईलचा रोष थांबलेला नाही.

इस्राईलच्या लष्कर आणि राजकीय नेतृत्वाने याचे स्पष्ट संकेत दिले आहेत की, इराणच्या थेट कारवायांबरोबरच त्यांच्या प्रॉक्सी (म्हणजे इराण समर्थित गट) वरही लक्ष केंद्रित करण्यात येईल. त्यामुळे येत्या काळात लेबनॉन, गाझा, सीरिया, इराक आणि यमन या देशांतील इराण समर्थित गटांवर इस्राईल हल्ला करू शकते.

१. लेबनॉन – हिजबुल्ला हा थेट धोका

लेबनॉनमधील ‘हिजबुल्ला’ हा एक शिया दहशतवादी गट असून त्याला इराणची पूर्ण साथ आहे. हा गट गेल्या अनेक वर्षांपासून इस्राईलच्या उत्तरेकडील सीमांवर सतत तणाव निर्माण करत आहे. 2024 च्या उत्तरार्धात हिजबुल्लाकडून अनेक वेळा रॉकेट व ड्रोन हल्ले झाले, जे इस्राईलसाठी एक गंभीर सुरक्षा संकट बनले आहे.

इस्राईलने स्पष्ट शब्दांत सांगितले आहे की, हिजबुल्लाचा बंदोबस्त झाला नाही, तर लेबनॉनमधील दहशतवाद्यांवर पूर्ण हल्ला केला जाईल. यामुळे संपूर्ण लेबनॉनला युद्धाच्या खाईत लोटले जाऊ शकते.

हिजबुल्लाकडे अंदाजे 1,00,000 हून अधिक रॉकेट्स असून, हे रॉकेट्स इस्राईलच्या अंतर्गत भागांवर हल्ला करण्यास सक्षम आहेत.

2023 मध्ये इस्राईल व हमास यांच्यात घनघोर संघर्ष झाला होता. त्यानंतर इस्राईलने गाझा पट्टीत मोठ्या प्रमाणात लष्करी कारवाई केली. मात्र, हमासच्या बऱ्याच नेत्यांचा आजही ठावठिकाणा मिळालेला नाही.

इस्राईलच्या गुप्तचर यंत्रणेनुसार, हमासच्या काही प्रमुख नेत्यांनी कतार, तुर्की, आणि इजिप्तमध्ये आश्रय घेतला आहे. इस्राईल त्यांच्यावर कारवाई करण्यासाठी गुप्त ऑपरेशन्सची योजना आखत आहे.

३. सीरिया – इराणचे गुप्त लष्करी बेस

सीरियामध्ये इराणने अनेक शस्त्र साठवणुकीची केंद्रे उभारली आहेत. या केंद्रांचा उपयोग हिजबुल्ला व अन्य प्रॉक्सी गटांना शस्त्रपुरवठा करण्यासाठी होतो.

दमास्कस, अलेप्पो आणि हुम्स या शहरांमध्ये इस्राईलने मागील दोन वर्षांत अनेक वेळा हवाई हल्ले केले आहेत. पण या ठिकाणी सतत नव्या शस्त्रसाठ्याची निर्मिती होत असल्याने इस्राईल पुन्हा हल्ला करण्याची शक्यता आहे.

४. इराक – इराण समर्थित मिलिशिया गट

इराकमध्ये कार्यरत असलेले “Popular Mobilization Forces” (PMF) आणि “Kata’ib Hezbollah” सारखे गट इराणच्या नियंत्रणाखाली काम करतात. हे गट अमेरिकन आणि इस्राईली हितसंबंधांवर हल्ले करण्यास नेहमीच तत्पर असतात.

इस्राईल या गटांचा बंदोबस्त करण्यासाठी इराकमध्ये विशेष हल्ला किंवा सायबर ऑपरेशन करू शकतो.

५. यमन – हूती बंडखोरांची सक्रियता

इराणच्या पाठबळावर यमनमधील हूती बंडखोरांनी सौदी अरेबिया, यूएई आणि इस्राईल विरोधात अनेक वेळा हल्ले केले आहेत. इस्राईलच्या एरियल डिफेन्स सिस्टीमनुसार, यमनमधून मिसाईल्सची चाचणी करण्यात आली आहे जी रेड सागरातील इस्राईली जहाजांवर लक्ष्य करतील.

हूती बंडखोरांचे तळ हे देखील इस्राईलच्या रडारवर आहेत.

या धोरणाअंतर्गत:

• गुप्तचर माहिती आधारे गुप्त ऑपरेशन्स
• ड्रोन, लांब पल्ल्याच्या मिसाईल्सचा वापर
• सायबर हल्ल्यांच्या माध्यमातून इन्फ्रास्ट्रक्चरवर प्रभाव
  यावर भर दिला जात आहे.

जागतिक प्रतिक्रिया

• अमेरिका: इस्राईलच्या स्वसंरक्षण अधिकाराचे समर्थन करत असली, तरी अमेरिकेने सगळ्या बाजूंनी संयम बाळगण्याचे आवाहन केले आहे.
• रशिया आणि चीन: इस्राईलच्या आक्रमक धोरणावर टीका करत आहेत.
• संयुक्त राष्ट्र: पश्चिम आशियातील शांतता अबाधित ठेवण्यासाठी सर्व पक्षांना चर्चा व संवादाच्या माध्यमातून मार्ग काढण्याचे आवाहन.

इराणनंतर इस्राईलचे लक्ष्य आता इराणच्या प्रॉक्सी नेटवर्ककडे वळले आहे. त्यामुळे लेबनॉन, गाझा, सीरिया, इराक व यमन या देशांमध्ये पुन्हा संघर्ष भडकण्याची शक्यता खूपच जास्त आहे. इस्राईलचा उद्देश स्पष्ट आहे – धोका उत्पन्न करणाऱ्या प्रत्येक गटाचा कायमस्वरूपी नायनाट.

पश्चिम आशियातील ही अस्थिरता संपूर्ण जगासाठी चिंतेचा विषय ठरत आहे. कारण या संघर्षामुळे ऊर्जा दरांवर परिणाम, स्थलांतर समस्या आणि आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठे उलथापालथ होऊ शकते.